|
SOĞUK ALGINLIĞI ( NEZLE ) VE GRİP Soğuk algınlığı nedir ? Toplumdaki tüm yaş gruplarında en fazla görülen enfeksiyon hastalığı olan soğuk algınlığı (nezle ) ,Virüs olarak adlandırılan mikroorganizmaların neden olduğu, solunum yollarını tutan hafif seyirli bir hastalıktır. Soğuk algınlığının görülme sıklığı özellikle kış aylarında havanın soğuk olması ve vücut direncinin düşük olması nedeniyle artmaktadır. *Soğuk algınlığı virüslerine dünyanın her yerinde rastlanır. Soğuk algınlığına yaklaşık olarak 200 ün üzerinde farklı virüs yol açmakta ve her virüsün çoğalma koşulları farklı olduğundan havanın ısı ve nem derecesine göre değişik zamanlarda farklı virüsler soğuk algınlığı nedenidirler.Soğuk algınlığı geçirenlerde hastalığa karşı daimi bir bağışıklık gelişmediği için ortalama olarak çocuklar yılda 6-8, erişkinler ise 2-4 kez soğuk algınlığına yakalanmaktadırlar.
*Soğuk algınlığı tablosuna sıklıkla yol açan etkenler
VİRÜS GRUBU ANTİJENİK TİP SAYISI GÖRÜLME SIKLIĞI
Rinovirüsler 100 tip ve 1 subtip %30-40
Koronavirüs 3 veya daha fazla tip %10-15
Parainfluenza virüs 4 tip %5
RSV 2 tip %5
İnfluenza virüs 3 tip %25-30
Adenovirüs 47 tip %5-10
Diğer virüsler (rubeola, rubella, varicella, enterovirüsler vs.) Grip Nedir?
Grip, Influenza denilen virüsün, solunum yoluyla insan vücuduna girerek özellikle sonbahar sonu, kış ve ilkbahar başında salgınlara neden olduğu bir infeksiyon hastalığıdır.
Dünya nüfusunun tahmini olarak yüzde 10'u ila yüzde 20'si her yıl gribe yakalanmaktadır.
Belirli bir zamanda ve bölgede toplumun yüzde 10'undan fazlasını etkilemesi ise bir grip salgını anlamına geliyor. Grip, tüm dünyada, işe devamsızlığın yüzde 10'undan sorumlu enfeksiyondur. Grip ve soğuk algınlığı daha çok kentsel ortamlarda görülmektedir.Sinema ,tiyatro,kreşler,metro,öğrenci yurtları,kışlalar ve okullar gibi kalabalık ortamlarda hastalığın yaygınlaşması daha kolay olmaktadır.Okul ,öğrenci yurtları askeri kışlalar ve kreşlerde salgınlar gözükür daha fazla gözükür. Soğuk algınlığı ve Grip virüsleri nasıl bulaşır?
*Hastaların öksürme ve hapşırması sonucunda etrafa saçılan , havada belirli süre asılı kalan içinde virüs bulunan küçük veya büyük damlacıkların solunması ile *Soğuk algınlığı ve grip olan hastaların mikrop içeren burun veya ağız salgılarıyla bulaşmış elleri , eşyalarıyla yada hasta kişilerin salgılarıyla bulaşmış yüzeylerle temas edilmesi sonucu, kişinin virüsü kendi ağız ve burun mukozasına bulaştıracak tarzda hareket etmesi şeklinde olabilmektedir. *Hasta kişilerle tokalaşma , öpüşme ve aynı ortamda bulunma gibi yakın temas hallerinde.
Grip mikrobu bulaşmış olanlar hastalık başlamadan 2 gün öncesinden başlayarak ve hastalık belirtilerinin başlamasından 7 gün sonrasında kadar etraflarına hastalığa neden olan virusu yayarlar. Bu süre içinde duyarlı kişilerin hastalığa yakalanma riski yüksektir.
1-Virüs
Soğuk algınlığının belirtileri nelerdir?
Soğuk algınlığının belirtileri genelde burun da gözükür , Hastalığa neden olan virüsün boğaz ve buruna yerleşmesinden 1-5 gün sonra belirtiler ortaya çıkmaya başlar.İlk belirti burun,genizde ve boğazda(kuru şekilde) bir kaşıntı ile başlar.Bu belirtileri soğuk algınlığının en sık üç belirtisi ;
*hapşırma,
*boğaz ağrısı
* burun akıntısı , takip eder.
Bu belirtilerin dışında; * burunda bazen tıkanma ve solunum güçlüğü ,
* boğazda dolgunluk ve yanma,
* göğüste tıkanma hissi (konjesyon),
* geceleri de olabilen kuru öksürük,
* gözlerde sulanma ve yanma hissi,
* genel vücut ağrıları,
*başağrısı ,
* hafif bir yorgunluk ,
*koku ve tat duygusunun azalması,
*kulaklarda basınç hissi,
*ses kalitesindeki değişiklikler oluşmaktadır.
Grip hastalığının belirtileri nelerdir?
o Ateş
o Titreme
o Baş, sırt, kol ve bacaklarda ağrı
o Boğaz ağrısı ve kuru öksürük
o Halsizlik
o İştah kaybı
o Kas ve eklem ağrısı
o Bulantı
o Gözlerde yanma
o Burun akıntısı
Grip, solunum hastalığı veya diğer kronik rahatsızlığı olanlarda çok ciddi durumlara yol açabilir
Soğuk algınlığı ve grip arasında fark nedir?
SOĞUK ALGINLIĞI GRİP
Ateş Nadir 38-39°
Başağrısı Nadir Sürekli
Genel ağrı ve sızı Az Genellikle
Yorgunluk Hafif 2-3 hafta
Tıkalı burun Genellikle Bazen
Hapşırma Genellikle Bazen
Boğaz Ağrısı Genellikle Bazen
Öksürük Nadir Genellikle
Komplikasyonları Sinüzit ve kulak ağrısı Bronşit, zatürre
Tedavi Belirtiler geçici olarak ortadan kaldırılır. Belirtiler görülmeye başlandıktan sonraki ilk 48 saatte antiviral tedavi başlanması ve belirtileri gidermeye yönelik tedavi
Soğuk algınlığı kaç gün sürer? *Belirtiler ortalama 7 gün sürer,
*Vakaların dörtte birinde bu süre 2 haftaya kadar uzayabilir,
* Gebelik sırasında yakalanılan soğuk algınlığı bağışıklık sisteminin daha yavaş tepki vermesinden dolayı biraz uzun sürebilir,bu doğaldır.
*Yaşlılarda ,
*kreş ve okul çağı çocuklarında ,
* ebeveyinlerden annelerde daha çok görülür.
Grip enfeksiyonu kaç gün sürer? Sağlıklı insanlarda grip, 1 hafta içerisinde kendiliğinden iyileşir. Ancak bazı kişilerde, örneğin kronik hasatalık nedeniyle vücut direnci zayıf durumda olanlarda, kalp-akciğer hastalığı olanlarda, yaşlılarda, şeker hastalarında, pnömoni (zatürre), meningoensefalit (beyin iltihabı), miyokardit (kalp kası iltihabı) gibi ciddi ve ağır seyredip ölümle sonuçlanabilecek hastalıklar görülebilir. Soğuk algınlığın da hastalık nedeni havanın soğuk olması mıdır ? Hastalıkla soğuk arasında birebir ilişki yok denilmekte, ama tamamen de soğuktan bağımsız değildir.Soğuk burun mukozasındaki kıl hücrelerinin hareketliliğini yavaşlatan bir olgu. Burun mukozasındaki kıl hücreleri mukozayı tıpkı bir sünger gibi sürekli temizlemek te , virüsleri solunum yollarından uzak tutarak onların tamamen hazmedilip zararsız hale getirildikleri mideye ulaşmalarını kolaylaştırırlar. Soğuk burun mukozasındaki kıl hücrelerinin hareketliliğini yavaşlatıp iyi çalışamaz hale gelmelerine neden olur. Bu hücreler iyi çalışmadığında ise, virüsler solunum yollarından uzaklaştırılamıyor, orada kök salmaya ve yok edilmeden önce enfeksiyon yaratmaya zamanları oluyor.
Soğuk algınlığı daha çok ne zaman görülür?
Yılın her mevsiminde görülebilir fakat sonbaharda okulların açılmasıyla birlikte nezle olan kişi sayısında artış başlar ve kışın hasta sayısı en yüksek düzeye çıkar ve mayıs ayında görülme sıklığı azalmaktadır.
Soğuk algınlığı ve Gribin en sık kış mevsiminde görülme nedenleri arasında;
* Vücut direncinin kışın düşmesi,
*kötü havalandırılan ortamlarda daha çok zaman geçirilmesi,
*güneş ışınlarının daha az oluşu,
* kalabalık ve sıkışık ortamlarda daha fazla yaşanması,
* bu mevsimde stresin daha fazla olması ,
*burundaki koruyucu mukozanın soğuması ile virüslerin hızla
çoğalması sayılabilir. Grip ve Soğuk algınlığı başka enfeksiyonlara neden olur mu ?
*Kulak enfeksiyonları,
*Sinüs enfeksiyonları,
*Zatürre,
*Boğaz enfeksiyonları na neden olabilir. Soğuk algınlığına ve Gribe yakalanmayı arttıran nedenler nedir ? *aşırı yorgunluk ,kötü beslenme alışkanlığı,yetersiz uyku,sigara içilmesi ve değişik hastalıklar ( anemi(kansızlık)vs.) nedeniyle vücut direncinin düşmesi, *ani iklim değişimleri ve soğuk havalar *Kapalı , kalabalık ve havalandırmanın yeterince olmadığı yerlerde yaşamak, * üst solunum yollarını etkileyen alerjiler , *bayanlarda adet dönemleri, *Psikolojik olarak stres altında olma.Stres, immün (bağışıklık) sistemini baskılayarak infeksiyon etkenlerinin üremesini kolaylaştıran önemli bir risk faktörüdür. *Uzun mesafeli uçak yolculukları; 200 - 400 kişinin aynı hava kaynağı ile birbirlerine infeksiyon bulaştırmalarını kolaylaştırır. *Yabancı bölgelere yapılan seyahatler de o bölgedeki virüslerin alınmasına sebep olabilir. *Klimalar da önemli risk faktörleri arasındadır; havadaki nemi aldıkları için burundaki koruyucu mukoza ortamını kuruturlar ve infeksiyona yatkın hale getirirler. *Hava kirliliği solunum yolları sistemlerini zayıflatarak soğuk algınlığı riskini yükseltir,
* sigara kullanan kişilerin soğuk algınlığına daha duyarlıdır,
Grip ve Soğuk algınlığından korunmak için bunları yapın:
*Yeterli ve dengeli ,sebze ve meyve ağırlıklı beslenmeli bu amaçla günde 5 porsiyon sebze ve meyve tüketilmeli,
* Bağışıklık sistemini güçlendirmek viral bir hastalıkla savaşmanın en iyi yoludur.A,C,E ve B6 gibi bağışıklık sistemini güçlendiren vitaminler bakımından zengin gıdalardan oluşmuş çok yönlü bir diyetle beslenmek enfeksiyonlara karşı direnci arttırır ,
* Düzenli spor yapılması ( haftada 3 kez 1 saat yürüme gibi ) soğuğa karşı vücudun dayanıklı olmasını sağlar,
* Oda ,sınıf ve işyeri gibi içinde bulunulan mekanların sürekli ve düzenli bir şekilde havalandırılması,
* Yaşanılan mekanlarda hava ceryanının oluşmamasına dikkat edilmesi,
* Soğuk algınlığı dönemlerinde kalabalık ortamlarda, kapalı mekanlarda bulunulmaması.
*Hasta insanlarla yakın temasdan (tokalaşma,öpüşme) kaçınılması. 1.5 metreden fazla yaklaşmayın.
* Ellerin düzenli sabunlu suyla yıkanması,
* Çok kalın veya ince giysiler giyilmeyip, havaya göre giyinilmesi ,
* Stres altındaki insanlar hastalanmaya daha elverişlidir. Her gün düzenli olarak dinlenilip gevşeme egzersizleri yapılması,
*Yaşanılan mekanların iç ısısı:
gündüz 20-24 C ,gece ise 16-18 C derece ,
premature bebek varsa ilk ay 34-35 C derece daha sonra 24-26 C olmalı.
*Havadaki nem oranı ise % 30-50 olmalı,
*Sigara içilmemesi eğer sigara içiliyorsa günlük alınması gerekli c vitamini miktarının iki katına çıkarılması, - Tüm koruyucu hizmetlerde olduğu gibi, burada da sağlık eğitiminin büyük önemi vardır. Kişilere öksürürken, hapşırırken ağzın kapatılması, ortalığa tükürülmemesi, çatal, kaşık, bardak, havlu gibi kişisel gereçlerin ayrı olması, hasta olan kişinin hasta olmayanlara fazla yaklaşmamasının önemli olduğu anlatılmalıdır.
Grip aşısı, özellikle hastalığa yakalanma ve sonrasında oluşabilecek hastalıklar yönünden risk taşıyan Yüksek Risk Grubu dediğimiz kişilere faydalıdır.
Grip ve Soğuk algınlığı (Nezle ) olan kişiler ne yapmalı? *Bu süre içinde, hastanın istirahat etmesi gerekebilir, ,*Hastalığı diğer insanlara bulaştırmamak için hapşırma ve öksürme sırasında dikkatli olunmalı ,tokalaşma ve öpüşmeden kaçınılmalı ve mümkün olduğunca hastalığı süresince kalabalık yerlerde bulunmamalı, *Yatarken yada uyurken nefes almayı kolaylaştırmak için hastanın başı hafifçe yüksekte olmalı,
*Soğuk algınlığını ve gribi gidermede C vitamininden daha etkili olduğu düşünülen Çinko açısından zengin gıdaların veya çinko pastillerinin hastalığın başlangıcında alınması önerilmektedir,Çinko açısından zengin besinlerin bazıları ;yumurta,süt,fasülye,kabak çekirdeği,istiridye dir.
*C vitamini nezleyi ve gribi önlemese de, hastalık belirtileri ( öksürük ve burun akması,vs..) şiddetini ve süresini azaltır denilmektedir. Bu nedenle C vitamini bakımından zengin besinleri (portakal,greyfurt,mandalina,tatlı kırmızı biber,kivi,yaban mersini,brokoli, karnabahar,,karalahana,elma suyu,kantalup kavunu ) tercih etmeli, Örneğin her gün 2 kivi, 1 greyfurt, 1 yeşil biber veya 2 kaşık lahana turşusu yenmelidir. *Nezle ve grip olunca acı kırmızı biber yemek burun akıntısını kesmede oldukça faydalıdır, *Musevi Penisilini de denilen ve 12.yüz yıldan beri bu amaçla kullanılan ,enfeksiyonlara karşı hafif antibiyotik etkisi yaptığı düşünülen tavuk çorbası burun tıkanıklığına neden olan salgıları çözerek hastanın rahatlamasına neden olur. *Bol miktarda sıvı alınmalıdır, günde 8-10 bardak, *Boğazda kaşıntı ve ağrı var ise öksürme başlamış ise, 1 bardak ılık suya 1 çay kaşığı tuz ekleyerek gargara yapılmalı ,bu karışım burnu nemlendirmek içinde kullanılabilir ,bu amaçla günde 4-5 kez belirli aralıklarla her iki burun içine 3-5 damla damlatılabilir, *Ateşi doğal yollarla düşürmeye çalışılmalı. ılık suyla duş alın ya da banyo yapın veya ılık süngerle silinin, ılık içecekler için ve yatakta hafif şeyler giyin. Ateşi düşürmek için paracetamol içeren tablet ve şuruplar içilebilir ama çocuklarda ateş durumunda aspirin kesinlikle önerilmemektedir.
*. Genellikle ağrı kesici, dekonjestan ve allerji karşıtı maddeler içeren soğuk algınlığı ilaçları, hastalığı iyileştirmezler; sadece kas ağrısı, burun tıkanıklığı ve baş ağrısı gibi belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olabilirler.Antibiyotiklerin nezle tedavisinde yeri yoktur. *Öksürük ve boğaz pastilleri boğazı yumuşatabilir. Ancak naneli ve mentollü olanlar boğazı kurutucu etki göstereceği için pek önerilmemekte, * Burun kenarlarının çatlamaması için yumuşatıcı kremler kullanılabilir, Ne zaman hekime başvurulmalıdır ? *Boğaz ağrısının şiddetlenmesi ve uzun sürmesi,yutma güçlüğü olması *Eğer ateş 39 derece ya da üstündeyse ,
*Eğer soğuk algınlığı yemek yemeye ya da uyumaya engel olacak kadar ciddiyse, * Sarımsı, yeşilimsi balgam çıkarılıyorsa, öksürük 10 günden uzun sürerse, *şikayetlerin 1 haftadan fazla sürmesi durumunda. *Kulak ağrısında, *göğüs ağrısı ve sık nefes almanın olması, *dudak ,deri ve tırnaklarda morarmanın olması gibi bu durumlardan herhangi birinin görülmesi halinde doktora başvurulur. Hazırlayan Dr. Mehmet ÇAM
Alanya Belediyesi Tabibi
|
